Diş fırçalama nasıl olmalıdır?

Günlük hayatta ne kadar acelemiz olursa olsun, diş fırçalama süresinden çalmamalıyız. Bilimsel çalışmalar plağın temizlenebilmesi için gereken sürenin en az 2 dakika olduğunu göstermektedir. Çoğu kişi farkında olmadan bu süreyi 30-40 saniyede tamamlar. İdeal olan sıklık ise günde 2 kezdir; sabah kahvaltıdan sonra ve gece yatmadan hemen önce.

Zamanı doğru yönetmek için ağzınızı zihinsel olarak dört bölgeye ayırmanız (sağ üst, sol üst, sağ alt, sol alt) ve her bölgeye 30 saniye ayırmanız işinizi kolaylaştırır. Hastalarımızda sıklıkla gördüğümüz bir hata, ön dişlere odaklanıp arka dişleri ihmal etmeleridir. Oysa çiğneme işleminin büyük kısmı arka dişlerde gerçekleşir ve çürük riski orada daha yüksektir.

Fırçalama sırasında izlenmesi gereken sıra şöyledir:

• Üst çene arka dişlerin dış yüzeyleri

• Üst çene ön dişlerin dış yüzeyleri

• Üst çene dişlerinin iç (damak) yüzeyleri

• Üst çene dişlerinin çiğneme yüzeyleri

• Alt çene için aynı sıranın takibi

Diş Macunu ve Florür Kullanımı Ne Kadar Önemlidir?

Diş macunları, fırçalamanın mekanik etkisini artıran ve içerdiği aktif maddelerle dişi koruyan yardımcı ürünlerdir. Özellikle florür, diş minesinin asitlere karşı direncini artıran ve başlangıç çürüklerini tamir edebilen (remineralizasyon) mucizevi bir mineraldir. Yetişkinler ve 6 yaş üstü bireyler için genellikle 1450 ppm florür içeren macunlar önerilir.

Diş macununu fırçaya boydan boya sıkmak sadece ticari bir görseldir; aslında leblebi büyüklüğünde macun yeterlidir. Fırçalama bittikten sonra ağzı bol suyla çalkalamamak, sadece biriken köpüğü tükürmek gerekir. Bu sayede florür diş yüzeyinde kalarak etkisini göstermeye devam eder.

Yaş gruplarına göre kullanılması gereken macun miktarları şunlardır:

• 0-2 yaş arası için pirinç tanesi kadar (sürüntü)

• 2-6 yaş arası için bezelye tanesi kadar

• 6 yaş ve üzeri için fırça başının yarısı kadar

Arayüz Temizliği İçin Neler Kullanılmalıdır?

En kaliteli diş fırçasını da kullansanız, en doğru tekniği de uygulasanız, diş yüzeylerinin sadece %60'ına ulaşabilirsiniz. Geriye kalan %40'lık kısım, dişlerin birbirine değdiği arayüzeylerdir. Bu bölgeler, fırça kıllarının giremediği, biyofilmin en güvenli sığınağıdır. Dolayısıyla diş ipi veya arayüz fırçası kullanımı opsiyonel değil temizliğin zorunlu bir parçasıdır.

Kullanılabilecek arayüz temizlik araçları şunlardır:

• Diş ipleri (mumli veya mumsuz)

• Arayüz fırçaları

• Kürdanlı diş ipleri

• Ağız duşları

Diş ipi kullanırken ipi iki dişin arasından "küt" diye sertçe geçirmek diş etini yaralayabilir. İpi nazikçe kaydırarak, dişin yan yüzeyini "C" harfi şeklinde sarmalı ve diş eti sınırının altına doğru indirmelisiniz. Diş eti çekilmesi olan veya diş araları açık olan hastalarda ise diş ipi yetersiz kalır; bu durumda o boşluğun boyutuna uygun arayüz fırçaları kullanılmalıdır.

Yanlış Fırçalama Sonucu Diş Eti Çekilmesi Neden Olur?

Bazen hastalarımız "Dişlerimi çok sık ve çok iyi fırçalıyorum ama yine de diş etlerim çekiliyor" şikayetiyle gelirler. Muayene ettiğimizde genellikle sorunun "iyi" değil "sert" fırçalama olduğunu görürüz. Travmatik fırçalama, diş etinin marjinal sınırını apikal yöne (kök ucuna doğru) iterek kök yüzeyinin açığa çıkmasına neden olur.

Bu durumun klinik belirtileri şunlardır:

• Soğuk ve sıcak hassasiyeti

• Diş köklerinde sarı renkli alanlar

• Diş boylarında uzama görüntüsü

• Diş eti kenarında kama şeklinde çentikler

Açığa çıkan kök yüzeyi, mine gibi koruyucu bir zırha sahip değildir. Dentin kanalları dış ortama açık hale geldiği için en ufak bir soğuk suda veya tatlı gıdada sızlama hissedilir. Ayrıca bu yüzeyler çürüğe karşı çok daha savunmasızdır. Bu yüzden fırçalarken kuvveti dişlere değil fırça kıllarının ucuna odaklamak gerekir.

Sistemik Hastalıklar Ağız Sağlığını Nasıl Etkiler?

Ağız sağlığı, vücut sağlığından bağımsız düşünülemez. Ağız içindeki kronik bir iltihap, kan yoluyla tüm vücudu etkileyebileceği gibi, sistemik hastalıklar da ağız sağlığını bozar. Özellikle diyabet (şeker hastalığı) ile diş eti hastalıkları arasında çift yönlü bir ilişki vardır. Kontrolsüz diyabet hastalarında diş eti enfeksiyonları çok daha hızlı ilerler ve doku yıkımı daha şiddetli olur.

Diş etlerini etkileyen faktörler şunlardır:

• Diyabet

• Hormonal değişiklikler (Hamilelik, ergenlik)

• Stres ve anksiyete

• Kullanılan bazı ilaçlar (Tansiyon ilaçları vb.)

• Genetik yatkınlık

Bu tür risk faktörlerine sahip bireylerin, plak kontrolü konusunda çok daha titiz olması ve hekim kontrollerini aksatmaması gerekir.

Profesyonel Kontrol ve Plak İndeksleri Neden Gereklidir?

Evde yapılan bakım ne kadar iyi olursa olsun, tükürükteki mineraller zamanla bazı bölgelerde plağın sertleşmesine ve diş taşına (tartar) dönüşmesine neden olur. Diş taşı bir kez oluştuktan sonra, bunu fırçayla veya iple çıkarmanız imkansızdır. Bu aşamada mutlaka profesyonel bir diş temizliği gerekir.

Düzenli kontrollerin faydaları şunlardır:

• Diş taşlarının temizlenmesi

• Gizli çürüklerin tespiti

• Plak boyama ile eğitimin güncellenmesi

• Kanser taraması